Şubesi Eş Başkanımız Şükran İçöz, 5 Mayıs Dünya Ebeler Günü dolayısıyla şube binasında basın açıklaması gerçekleştirdi. İçöz, ebelerin sağlık sistemindeki yaşamsal rolüne dikkat çekerek, artan sorunlara ve yapısal eşitsizliklere karşı mücadele çağrısı yaptı.
5 MAYIS DÜNYA EBELER GÜNÜ: EBELER SAĞLIK SİSTEMİNİN TEMELİDİR
Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası Antalya Şubesi olarak, 5 Mayıs Dünya Ebeler Günü vesilesiyle ebelerin sağlık sistemindeki yaşamsal rolünü bir kez daha hatırlatıyor; görünmeyen emeklerinin görünür kılınması gerektiğini vurguluyoruz.
Dünya genelinde her iki dakikada bir kadın gebelik veya doğumla ilgili komplikasyonlar nedeniyle yaşamını yitirmekte, her yıl milyonlarca bebek doğumdan önce ya da yaşamın ilk günlerinde hayatını kaybetmektedir. Oysa bu ölümlerin büyük bir bölümü önlenebilir niteliktedir. Ebeler; cinsel, üreme, anne, yenidoğan ve ergen sağlığı hizmetlerinin büyük kısmını karşılayabilecek bilgi, beceri ve yetkinliğe sahip sağlık emekçileridir. Buna rağmen, mevcut veriler dünya genelinde en az bir milyon daha ebeye ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.
Daha fazla ebe; gebelik ve doğum sürecinde nitelikli bakım sağlayarak anne ölümlerini azaltabilir, yenidoğanların yaşamın ilk kritik günlerinde ihtiyaç duyduğu desteği sunarak bebek ölümlerinin önüne geçebilir. Aynı zamanda bütüncül, hak temelli ve kişiselleştirilmiş bakım anlayışıyla gereksiz tıbbi müdahaleleri azaltabilir; saygılı ve onurlu bakımın yaygınlaşmasına katkı sunabilir. Ebeler, doğum kontrolüne, güvenli kürtaj hizmetlerine ve bilinçli tercihlere erişimi destekleyerek cinsel ve üreme haklarının korunmasında da kritik bir rol üstlenmektedir.
Ancak ülkemizde ebeler açısından tablo giderek ağırlaşmaktadır. Sağlıkta dönüşüm politikaları ile birlikte birinci basamak sağlık hizmetlerinin zayıflatılması, hastane merkezli ve performansa dayalı sistemin yaygınlaştırılması, ebelerin mesleki rol ve yetkilerini daraltmış; mesleki bağımsızlıklarını zedelemiştir. Ebeler, kendi meslek alanlarından uzaklaştırılarak yardımcı sağlık personeli konumuna indirgenmekte; bu durum hem mesleğin niteliğini hem de sunulan hizmetin kalitesini olumsuz etkilemektedir.
Türkiye’de ebe sayısı, nüfus ve doğum oranlarıyla kıyaslandığında yetersizdir. Birçok sağlık kuruluşunda ebeler, olması gerekenin çok üzerinde sayıda gebe ve lohusaya hizmet vermek zorunda bırakılmakta; 24 saat esasına dayalı yoğun çalışma koşulları nedeniyle tükenmişlik yaşamaktadır. Bu durum yalnızca sağlık emekçileri açısından değil, hizmet alan kadınlar ve yenidoğanlar açısından da ciddi riskler barındırmaktadır.
Öte yandan sözleşmeli ve esnek çalışma biçimleri, ebelerin iş güvencesini ortadan kaldırmakta; idari baskıyı artırmaktadır. Performansa dayalı ödeme sistemi ise sağlık hizmetini nitelikten kopararak sayısal hedeflere indirgemekte, koruyucu sağlık hizmetlerinin geri plana itilmesine neden olmaktadır. Sağlık hizmeti bir rekabet alanı değil, kamusal bir hak alanıdır.
Sağlıkta şiddetin artışı da ebeler açısından önemli bir sorundur. Yetersiz güvenlik önlemleri ve yoğun çalışma koşulları, ebelerin güvensiz ortamlarda hizmet sunmasına yol açmakta; etkili ve caydırıcı önlemlerin eksikliği sağlık emekçilerini korumasız bırakmaktadır.
SES Antalya Şubesi olarak bir kez daha altını çiziyoruz: Ebelerin yaşadığı sorunlar bireysel değil, sağlık sisteminin yapısal sorunlarının bir sonucudur. Bu sorunların çözümü kamucu, eşitlikçi ve toplum sağlığını esas alan bir sağlık politikasıyla mümkündür.
Bu kapsamda taleplerimiz açıktır:
• Ebe başına düşen iş yükünü azaltacak şekilde bilimsel planlamaya dayalı yeterli istihdam sağlanmalıdır.
• Tüm ebeler güvenceli ve kadrolu çalışma kapsamına alınmalı, esnek ve sözleşmeli istihdam biçimleri kaldırılmalıdır.
• Performansa dayalı ödeme sistemi kaldırılarak, nitelikli hizmeti esas alan güvenceli bir ücret sistemi oluşturulmalıdır.
• Sağlıkta şiddete karşı etkin ve caydırıcı düzenlemeler hayata geçirilmeli, güvenli çalışma ortamları sağlanmalıdır.
• Ebelerin mesleki yetki ve sorumlulukları uluslararası standartlara uygun biçimde genişletilmeli; karar alma süreçlerine aktif katılımları sağlanmalıdır.
• Birinci basamak sağlık hizmetleri güçlendirilmeli, ebe merkezli bakım modeli yaygınlaştırılmalıdır.
Ebelerin emeği görünür kılınmadan kadın sağlığı ve toplum sağlığı korunamaz. Nitelikli, erişilebilir, anadilinde ve eşit bir sağlık sistemi için ebelerin haklarının teslim edilmesi zorunludur.
5 Mayıs Dünya Ebeler Günü vesilesiyle tüm ebelerin gününü kutluyor; daha demokratik bir çalışma yaşamı ve insanca çalışma koşulları sağlanıncaya kadar mücadelemizi sürdüreceğimizi kamuoyuna saygıyla duyuruyoruz.
YAŞASIN KADIN EMEĞİ!
YAŞASIN SES!